ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ ЖАҒДАЙЫНДА РАПСТЫ ЗАҚЫМДАЙТЫН НЕГІЗГІ ЗИЯНКЕСТЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ҚОРҒАУ ШАРАЛАРЫ

Авторлар

  • Түменбаева Нағима Тоқтасынқызы «Қазақ агротехникалық зерттеу университеті С. Сейфуллин» КЕАҚ
  • Момбаева Бекзат Қонысалықызы «М. Х. Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті»
  • Сәрсенғалиев Ринат Самиғоллаұлы «Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті» КЕАҚ
  • Әбдукерім Рауза Жүсіпқызы «Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті» КЕАҚ

DOI:

https://doi.org/10.52269/22266070_2025_1_227

Кілт сөздер:

рапс дақылы, түр құрамы, зиянкестер, өсіп-даму, химиялық өңдеу, майлы дақылдар, биологиялық тиімділік

Аңдатпа

Мақала 2022-2024 жж. аралығында жүргізілген далалық зерттеу жұмыстарының нәтижесінде рапс дақылдары  зиянкестерін анықтау және оларды қорғау шаралары ұсынылады. Зерттеу жұмыстары Жамбыл облысы Т.Рысқұлов ауданының "Берік" ШҚ жүргізілді. Зерттелетін аумақта рапс зиянкестеріне қарсы химиялық заттар мен минералды тыңайтқыштарды қолдану бойынша далалық тәжірибелер жасалды. Топырақта тіршілік ететін зиянкестердің ішінен рапс дақылдарына кеміргіш құрттар, сым құрттары зиян тигізеді. Энтомофагтардан: жер қоңыздар, стафилинидтер, жұмсақ денелер және кокцинеллидтер анықталды. Жер қоңыздары, жұмсақ денелер және кокцинеллидтер бүршіктену кезеңінде пайда болады. Крестті бүргелерге қарсы келесі препараттар сынамадан өтті: суми-альфа, 5% к.е. (эсфенвалерат, 0,3 л/га), БИ-58  к. е (диметоат, 0,8 л/га), ахиллес, к.е. (ламбда-цигалотрин, 0,2 л/га). Барлық сыналған препараттар жоғары биологиялық тиімділікті көрсетті. Негізгі зиянкестердің дамуының биологиялық ерекшеліктері және олардың санын азайтатын факторлар зерттелді.

Жамбыл облысындағы рапс дақылдарында зиянкестердің келесі түрлері тіркелді: Psylliodes chrysocephala L., Eurydema omata L., Eurydema oleracea L., Colahellus sophiae Schall., Entomoscelis adonidis Pall.,  Phaedon cochlearial F., Ceutorchynchus assimilis Pauk., Baris chlorizans userm., Meligethes aeneus F., Perrisia brassiae Winn.,  Evergestis extimalis Scop

Автор өмірбаяндары

  • Түменбаева Нағима Тоқтасынқызы, «Қазақ агротехникалық зерттеу университеті С. Сейфуллин» КЕАҚ

    философия докторы (PhD), қауымдастырылған профессор, "Биология, өсімдіктерді қорғау және каранатин" кафедрасы

  • Момбаева Бекзат Қонысалықызы , «М. Х. Дулати атындағы Тараз өңірлік университеті»

    философия докторы (PhD),, доцент м.а., "Биология" кафедрасы

  • Сәрсенғалиев Ринат Самиғоллаұлы , «Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті» КЕАҚ

    ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты, доцент м.а., "Ветеринария және Агротехнология институты"

  • Әбдукерім Рауза Жүсіпқызы , «Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті» КЕАҚ

    философия докторы (PhD), аға оқытушы, "Жоғары оқу орнына дейінгі дайындық" кафедрасы

Қосымша файлдар

Жарияланды

2025-04-03

Журналдың саны

Бөлім

Ауыл шаруашылығы ғылымдары