СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАНДА ЗАҢСЫЗ АҢ АУЛАУ КЕЗІНДЕГІ ЖАБАЙЫ ЖАНУАРЛАРДЫҢ ЖАРАҚАТТАРЫНЫҢ СИПАТЫ

жабайы жануарлар, браконьерлік, оқ жарақаты, жарақат алған жер, аңшылық жануарлар.

Аңдатпа

Солтүстік Қазақстанда заңсыз аң аулау кезінде жабайы жануарлардың денесіндегі жарақаттардың сипаты мен орналасуын зерттеу нәтижесінде, ең жиі атылатын жануар – сібір елігі екені анықталды (48%).  Екінші орында сараптамалар саны бойынша сайғақ (12%) пен жабайы доңыз (11%) тұр. Ал түлкіге (6%) және қасқырға (5%) қатысты заңсыз ату фактілері зерттеудің алғашқы екі жылы ғана тіркелген.

Заңсыз аң аулау  бойынша бапқа сәйкес қылмыстық істердің ең көп саны 2021 жылы тіркелді. 2024 жылға қарай олардың саны 74,2%-ға азайды.

Орта есеппен алғанда, бір ауланған жануарға үш оқ жарақаты сәйкес келеді. Оқ жарақаттарының жалпы санының ішінде ең көп жарақат жабайы қабандарға (44,3%) және түлкілерге (30,4%) тиесілі. Бұл жағдай аталған жануарларды аулау кезінде бытыра мен картечь қолданылуымен түсіндіріледі, соның салдарынан көпсанды жарақаттар пайда болады.

Жарақаттардың орналасуы жануарлардың түрлеріне байланысты әртүрлі болады. Жабайы қабандарда оқ жарақаттарының 46%-ы кеуде қуысы аймағында, ал 29%-ы жамбас аяқтарында шоғырланған. Түлкілерде жарақаттар негізінен жамбас (27%) және кеуде (37%) аяқтарында орналасқан. Қабандарда бұл жағдай өлтіретін нүктелердің маңыздылығымен түсіндірілсе, түлкілерде — терінің құндылығын сақтау мақсатымен байланысты. Зерттеу нәтижелерінің қолдану саласы — сот-биологиялық сараптама және экологиялық сала.