ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ФИТОЦЕНОЗДАРЫНДАҒЫ ТОПЫРАҚТЫҢ ТІК АЙМАҚТЫЛЫҒЫНЫҢ ШАРТТАРЫ

Аңдатпа

Елдегі агроөнеркәсіптік кешенді дамытудың маңызды бағыттарының бірі жайылымдық табиғатты басқару болып табылады, әсіресе оларды ұтымды пайдалану басым бөлігі болып табылады. Қазақстанда климаты құрғақ ел ретінде жайылымдарды суарудың екі тәсілі бар. Бiрiншi тәсiл - ашық көздердi (бұлақтар, бастаулар, өзендер, көлдер) осы тәсiлдiң көмегiмен табиғи су көздерi 30-32 млн га жайылымды (жайылымдардың барлық аумағының 1/5) ғана қамтамасыз ете алады. Екінші тәсіл - жер асты суларын жер бетіне елді мекенге жақын инженерлік құрылыстармен тасымалдау. Жайылымдарды пайдалануды реттеу әсіресе Жамбыл облысында маңызды, онда ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің жалпы ауданы 4,5 млн гектардан асады, оның ішінде жайылымдар 65% - 2,9 млн гектарды құрайды. Өңірде жайылымы бар, бірақ үй малы жоқ 5 мыңнан астам ауыл шаруашылығы құрылымдары бар. Бұл ретте малдың басым бөлігіне ие облыс халқының жайылымы жоқ. Осыған байланысты осы зерттеулердің мақсаты Жамбыл облысының Қордай ауданында мал жаю әдісінің мысалында жайылымдық ресурстарды ұтымды пайдалану жөніндегі ғылыми тәсілдерді әзірлеу болды. Зерттеулер «Батыр» шаруа-фермер қожалығының жерлерінде жүргізілді. Ол жердің жайылымдары үш географиялық аймақта орналасқан және бес дербес телімдерден тұрады: тау бөктерлі-далалық (950 га), тау бөктерлі-құрғақ далалық (1370 га) және тау бөктерлі-шөлейтті (1880 га). Бұл шалғай жайылымдардың жалпы ауданы 4,200 гектарды құрайды.