ҚАРАҚҰМЫҚ: АҚМОЛА ОБЛЫСЫНЫҢ ДАЛАЛЫҚ АЙМАҒЫНДАҒЫ ТҰРАҚТЫ БАЛДЫ ӨНІМ КОНВЕЙЕРІ ҮШІН АЛМАСТЫРЫЛМАС ДАҚЫЛ
DOI:
https://doi.org/10.52269/NTDG2541156Кілт сөздер:
қарақұмық, бал өндіру конвейері, ара тозаңдандыру, өнімділік, далалық аймақ, тұрақты дамуАңдатпа
Бұл мақалада қарақұмық (Fagopyrum esculentum) Ақмола облысының дала аймағында тұрақты балды өсімдіктер конвейерін қалыптастыруға ықпал ететін перспективалы ауылшаруашылығының дақылы ретінде қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – қарақұмықтың негізгі балды өсімдік ретіндегі әлеуетін бағалау, оның дәнді дақыл өнімділігін арттыруға және ара шаруашылығының тұрақты дамуына әсерін анықтау. Негізгі міндеттеріне қарақұмықтың тозаңдану дәрежесін бағалау, тозаңданудың тұқым байлауына және өнімділікке әсерін талдау жатады. Эксперименттік зерттеулер «А.И. Бараев атындағы ҒӨО» ЖШС-нің 0,448 га алқабында Шортандинская-4 сорты және Карпат тұқымды бал аралары қолданылып жүргізілді. Зерттеу нәтижелері аралар арқылы тозаңдандыру бал жинау мен дәнді дақыл өнімділігін едәуір арттыратынын көрсетті. Дала аймақтарында, әсіресе құрғақшылық жылдары, бал аралары мен түкті аралардың санының азаю үрдісі байқалады, сондықтан толыққанды тозаңдану үшін 9-12 мың дана/га жабайы аралар қажет. Жабайы тозаңдандырғыштардың саны аз болған жағдайда қарақұмық тозаңдануын ұйымдастыру қажетті әдіске айналады. Құрғақшылыққа төзімділігі мен қолайсыз жағдайларға бейімділігінің арқасында қарақұмық аймақтың агроэкожүйесінің маңызды компоненті болып, азық-түлік қауіпсіздігіне ықпал етеді. Мақалада қарақұмықты ауыспалы егіске енгізудің экономикалық тиімділігі және оның биоалуантүрлілікке әсері қарастырылып, оны дала аймағында оңтайлы пайдалану үшін қосымша зерттеулер жүргізудің маңыздылығы атап өтіледі.
