ХИМИЯ САБАҚТАРЫНЫҢ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУДА ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТТІ ҚОЛДАНУ МҮМКІНДІКТЕРІ

Аңдатпа

Мақалада жасанды интеллект (ЖИ) құралдарының — виртуалды зертханалардың, генеративті нейрондық желілердің және бейімделмелі оқыту платформаларының — Қазақстанның орта мектептерінде химияны оқыту сапасын арттырудағы мүмкіндіктері қарастырылады. Квазиэксперименттік зерттеуге Шымкент қаласындағы А. Навои атындағы № 13 мектептің 9-сыныбында оқитын 42 оқушы қатысып, олар кездейсоқ түрде эксперименттік топқа (ЖИ интеграцияланған бағдарлама, n = 21) және бақылау тобына (дәстүрлі оқыту, n = 21) бөлінді. Алты апталық курсқа дейін және кейін оқушылар мемлекеттік білім беру стандарттарына сәйкес келетін 40 тапсырмадан тұратын тест пен оқу мотивациясы сауалнамасын орындады. ЖИ енгізілгеннен кейін эксперименттік топтың тест нәтижелері бақылау тобына қарағанда 25 % жоғары болды (d = 0,82; p < 0,001), сондай-ақ оқу үдерісіне қатысу деңгейі жоғарылады (85 % және 55 %). Екі факторлы дисперсиялық талдау (ANOVA) «Топ × Уақыт» өзара әрекеттесуінің статистикалық тұрғыдан мәнді екенін көрсетті (F(1, 38) = 12,54; η² = 0,21). Сонымен қатар оқу дербестігінің 30 %-ға артуы және органикалық химия тақырыптарын мазмұнды талқылау байқалды. Нәтижелер ЖИ қауіпсіз әрі ресурсты үнемдейтін тәжірибе жүргізуге мүмкіндік беретінін, оқыту қарқынын дараландыратынын және оқушылардың когнитивтік жүктемесін төмендететінін дәлелдейді. 30–45 минуттық VR-зертханалық сабақтар, реакцияларды генеративті визуализациялау, бейімделмелі диагностика, енгізу құнын бағалау және мұғалімдерді жаппай даярлау моделін қамтитын әдістемелік ұсыныстар берілді. Ұзақ мерзімді әсерлерді және ауыл мектептерінде енгізу мүмкіндіктерін бағалау үшін қосымша лонгитюдтік зерттеулер қажет.