ТОПЫРАҚ ӨҢДЕЙТІН МАШИНАЛАРДЫҢ ЖҰМЫС ОРГАНДАРЫН ЛОКАЛИЗАЦИЯЛАНҒАН ӨНДІРІС ҮШІН МАТЕРИАЛДАРДЫ ТАҢДАУ
DOI:
https://doi.org/10.52269/SRDG2611193Кілт сөздер:
өндірісті локализациялау, 30MnB5 болаты, 65Г болаты, микроструктура, тозуға төзімділік, микротвердость, пайдалану ресурсыАңдатпа
Мақалада Қазақстан Республикасында топырақ өңдеу машиналарының жұмыс органдарын жергілікті өндіріс жағдайында дайындау үшін оңтайлы болат маркаларын таңдаудың материалтанулық негіздемесі ұсынылған. Зерттеу ауыл шаруашылығы машина жасау саласының импорттық жеткізілімдерге тәуелділігін төмендетуге және қарқынды абразивті-соққылы тозу жағдайында жұмыс істейтін бөлшектердің пайдалану ресурсын арттыруға бағытталған. 30MnB5 және 65Г болаттарына кешенді салыстырмалы талдау жүргізілді, оған олардың химиялық құрамы, микроструктуралық ерекшеліктері, микротвердостық профилі және нақты далалық пайдалану жағдайларындағы мінез-құлқы бағаланды. Бор қосылған 30MnB5 болаты неғұрлым біртекті ұсақ-пластиналы мартенситтік құрылым түзетіні және шыныққан қабаттың тереңдігімен ерекшеленетіні анықталды, бұл абразивті топырақтарды өңдеу кезінде тозудың біркелкі сипатын және кесу жиегінің тұрақтылығын қамтамасыз етеді. 65Г болаты беткі қаттылығының жоғары болуына қарамастан, бетасты қабаттарындағы қаттылықтың күрт төмендеуіне байланысты қақырауға (сынықтануға) бейімділік көрсетеді. Толық иелену құны (TCO) әдісін қолдана отырып жүргізілген экономикалық бағалау 30MnB5 болатын пайдалану эксплуатациялық шығындарды 18–22% төмендетуге және жөндеуаралық ресурсты 35–45% арттыруға мүмкіндік беретінін көрсетті. Алынған нәтижелер Қазақстанда ауыл шаруашылығы машина жасауды локализациялау жағдайында технологиялық маршруттарды әзірлеу және өндірістік желілерді қалыптастыру кезінде қолданылуы мүмкін.
