SPIRAEA L. КОЛЛЕКЦИЯЛАРЫНДА Ә.Н. БӨКЕЙХАН АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ОРМАН ШАРУАШЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ АГРООРМАНМЕЛИОРАЦИЯ ҒЫЛЫМИ-ЗЕРТТЕУ ИНСТИТУТЫ

Аңдатпа

Мақалада Ә.Н. Бөкейхан атындағы Қазақ орман шаруашылығы және агроорманмелиорация ғылыми-зерттеу институтының дендропаркінде, арборетумында және мектептік көшеттерінде өсірілетін Spiraea туысына жататын интродукцияланған түрлер мен сорттардың өсуі мен дамуы қарастырылған. Интродукция алаңдарында осы тұқымдас сәндік бұталардың 14 түрі мен сорттары сынақтан өтуде. Зерттеу аймағының көпжылдық климаттық жағдайлары мен вегетациялық кезеңнің ұзақтығына қысқаша сипаттама берілген. Солтүстік Қазақстан климатының ерекшелігі — күрт континенттілігімен сипатталады, яғни қыста температураның өте төмен, ал жазда жоғары болуымен, көктемгі кеш және күзгі ерте үсіктермен, сондай-ақ жауын-шашынның аз мөлшерімен ерекшеленеді. Spiraea туысының кейбір түрлері мен сорттарының морфологиялық көрсеткіштері, гүлдеуінің басталуы мен ұзақтығы туралы мәліметтер келтірілген. Спиреяның жаңа сорттары бұрын өсірілген сорттармен бірге ауа-райының қолайсыз жағдайларына жоғары төзімділік көрсетті. «Dart`s Red» және «Anthony Waterer» атты екі жаңа сорт өзінің алғашқы гүлденуі туралы хабарлады. Spiraea сорттарының гүлдеу мерзімі мен өсу ерекшеліктері әдеби деректермен салыстырылып талданған. Бұталар биіктігі мен жылдық өсіміне қарай топтарға бөлінді. Зерттелетін спиреа түрлері мен сорттары жарияланған деректермен салыстырғанда әдетте орташа және қысқа бойымен сипатталды. Солтүстік Қазақстан жағдайында Spiraea сорттарын әртүрлі отырғызу түрлерінде пайдалану бойынша ұсыныстар берілді.