БИОГИДРОГЕЛЬДІҢ ЖАЗДЫҚ АРПА (HORDEUM VULGARE L.) ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ ӨНГІШТІГІНЕ ӘСЕРІН БАҒАЛАУ

Аңдатпа

Жұмыста CaCl₂ және лимон қышқылы арқылы торланған КМЦ, альгинат және ПВС негізіндегі биогидрогельдің арпа (Hordeum vulgare L.) тұқымдарының өнуіне және өскіндердің ерте өсуіне әсері зерттелді. Тұқымдар құрамында гидрогельдің әртүрлі концентрациялары бар құм толтырылған контейнерлерде өнді: 0, 0,1, 0,25, 0,5 және 0,7 %. Өну энергиясы мен толық өну көрсеткіштері (GP₃, GP₇), өнуінің интегралдық индексі (GI), орташа өну уақыты (AGT), өскіндердің өміршеңдік индекстері (SVI I, SVI II), сондай-ақ сабақтар мен тамырлардың ұзындығы бағаланды. Төмен және орташа концентрациядағы гидрогельдер (0,1–0,5 %) тұқымдардың өнуін және өскіндердің өсуін ынталандырып, GI және SVI интегралдық көрсеткіштерінің жоғарылауына ықпал ететіні анықталды. 0,25 % концентрациясы ең жоғары өну пайызын және GI мәндерін қамтамасыз етіп, бұл ретте тамыр жүйесі мен жерүсті бөлігінің дамуы біркелкі және тежелу белгілерінсіз жүрді. Гидрогельдің ең жоғары концентрациясы (0,7 %) барлық өміршеңдік көрсеткіштерінің төмендеуіне, орташа өну уақытының ұзаруына, тамырлар мен сабақтардың ұзындығының қысқаруына әкелді, бұл субстратта полимерлік матрицаның артық мөлшері кезінде ауа мен ылғалдың қолжетімділігінің шектелетінін көрсетеді. Жалпы алғанда, алынған нәтижелер КМЦ, альгинат және ПВС негізіндегі гидрогельдің 0,1–0,5 % оңтайлы концентрациялар диапазонында арпаның ерте өсуін тиімді ынталандыратынын, ал бұл шектен асып кетуі тұқымдардың өнуі мен өсімдіктердің бастапқы дамуына тежеуші әсер етуі мүмкін екенін дәлелдейді.