АУТИСТІК СПЕКТРІ БҰЗЫЛҒАН БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ КОММУНИКАТИВТІК ДАҒДЫЛАРЫН ДАМЫТУДА ЦИФРЛЫҚ АССИСТЕНТТІ ПАЙДАЛАНУ

Аңдатпа

Бұл жұмыста аутистік спектрі бұзылған (АСБ) бастауыш сынып оқушыларының коммуникативтік дағдыларын дамыту құралы ретінде цифрлық көмекшілерді (атап айтқанда, «Алиса» зияткерлік дауыстық агентін) қолдану мүмкіндіктері талданады. Зерттеудің өзектілігі аталған санаттағы балалардың тұлғааралық қарым-қатынасындағы кедергілерді еңсеруге және тиімді әлеуметтенуіне ықпал ететін болжамды әрі тұрақты технологиялық шешімдердің тапшылығынан туындап отыр. Зерттеу назарында АСБ бар бастауыш сынып оқушыларының виртуалды ассистенттермен өзара әрекеттесу ерекшеліктері қарастырылады. Мұндай балалардың күрделі эмоционалдық стимулдармен қоса алгоритмделген және болжамды қарым-қатынасқа басымдық беретіндігі негізделеді. Жұмыста базалық сөйлеу құрылымдарын автоматтандыру үшін қалыптасқан диалогтық сценарийлерді қолдану мүмкіндіктері талданып, ойын әрекеті арқылы әңгімелесу мен оны қолдау дағдыларын дамыту жолдары сипатталады. Эмпирикалық зерттеуге 9-10 жас аралығындағы АСБ бар бастауыш сынып оқушылары қатысты. Коммуникативтік дағдылардың қалыптасу деңгейін диагностикалау Чарити Роуленд әзірлеген «Коммуникация матрицасы» (Communication Matrix) стандартталған әдістемесі негізінде жүргізілді. Мәліметтерді статистикалық өңдеу Вилкоксонның $T$-критерийін қолдану арқылы жүзеге асырылды. Коммуникативтік дағдылардың дамуындағы анықталған оң өзгерістер статистикалық тұрғыдан жоғары мәнділікке ие ($p < 0,01$), бұл цифрлық ассистентпен жұмыс істеу әдістемесінің тиімділігін толық дәлелдейді. Тұтастай алғанда, зерттеу нәтижелері цифрлық көмекшілерді пайдалану қарым-қатынасқа деген уәждемені арттыруға ықпал ететінін және АСБ бар оқушыларда мінез-құлық үлгілерін (паттерндерін) бекітуге мүмкіндік беретінін көрсетеді. Бұл дағдылар кейіннен құрдастарымен және ересектермен шынайы қарым-қатынас жасау барысында сәтті жалпыланады (генерализацияланады).