СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАНДА ЦИФРЛАНДЫРУ НЕГІЗІНДЕ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МАШИНА ЖАСАУ САЛАСЫН ДАМЫТУДЫҢ ЗАМАНАУИ ТӘСІЛДЕРІ

Аңдатпа

Мақалада Солтүстік Қазақстандағы ауыл шаруашылығы машина жасау саласын цифрлық жаңғыртудың заманауи тәсілдері қарастырылған. Зерттеудің мақсаты жекелеген ауыл шаруашылығы машиналары мен машина-трактор парктерінің цифрлық жарақтандырылуын салыстыруға арналған әдістемелік құрал әзірлеу болды. Зерттеу шолу-талдамалық және әдістемелік сипатқа ие. Ақпараттық негізді Scopus және Web of Science дерекқорларынан іріктелген 2010–2025 жылдардағы ғылыми жарияланымдар, сондай-ақ Еуропалық комиссия мен FAO-ның ресми материалдары құрады. Жүйелік және салыстырмалы талдау, сценарийлік модельдеу және бір факторлы сезімталдық талдауы қолданылды. GPS-навигацияны, IoT-мониторингті, цифрлық басқару платформаларын және жасанды интеллект құралдарын енгізу дәрежесін ескеретін цифрландырудың интегралдық көрсеткіші D ұсынылды. Цифрлық жетілудің макродеңгейлік индекстерінен айырмашылығы, бұл көрсеткіш нақты машинаның немесе техника паркінің цифрлық функционалдығын бағалауға арналған. Салмақтық коэффициенттер Қостанай облысының агроөнеркәсіптік кешенінің 12 маманының бағалауы негізінде алдын ала анықталды. Сценарийлік апробация цифрлық жабдықталудың бес нұсқасы бойынша жүргізілді. D көрсеткішінің есептік мәндері 0,25-тен 1,00-ге дейін өзгерді. Базалық сценарий үшін D = 0,42 мәні алынды. Салмақтық коэффициенттерді кезекпен ±20 %-ға өзгерткен кезде көрсеткіштің мәні 0,389–0,448 аралығында болды және бастапқы жіктеу санатын сақтады. Алынған нәтижелер есептеу әдістемесінің ішкі тұрақтылығын растайды, алайда оны нақты машиналар мен машина-трактор парктерінің іріктемесінде тексеруді алмастырмайды. D көрсеткіші техника паркіне техникалық аудит жүргізу, цифрлық жаңғырту нұсқаларын салыстыру және пилоттық енгізу объектілерін таңдау кезінде қолданылуы мүмкін.